Sağlıkta ortak çözüm

Özellikle son birkaç yıl içinde sağlıkta büyük bir değişim yaşandı. Belki birkaç yıl önce bir çok kişinin hayal bile edemeyeceği bu dönüşüm sonucunda artık serbest eczanelerden ilaçlarımızı alabiliyor, özel hastanelerde tedavi olabiliyoruz. Bu değişimde amaç özel sektörün dinamik ve rekabetçi yapısıyla sağlıkta maliyetleri daha aşağıya çekmesi ve ülke kaynaklarının daha etkin kullanılması idi.

Şüphesiz sağlığa ulaşmadaki bu kolaylık ve bazı suistimaller sistem üzerindeki mali yükleri önemli oranda artırdı.

“Sağlık kurumları bindiği dalı kesiyor” (26/08/2005-Dünya); “El çek ilacımdan tabip” (01/07/2006-Star); “Sağlık sistemi nasıl iflasa koşuyor” (10.04.2008-Star) başlıklı yazılarımda konunun önemine birkaç kez değindim.

26 Ağustos 2005 tarihli bir köşe yazımda aynen “Sağlık kurumları bindiği dalı kesiyor” diye yazmıştım. Bu yazımda, “Eğer sağlık kurumları kendilerine çekidüzen vermez ve “hastaları yolunacak kaz”, sosyal güvenlik kurumlarını da “vurgun kapısı” olarak görmeye devam ederlerse sistem hızla çökecek. Sağlık kurumlarının (bilhassa özel sağlık kurumları tarafından kurulan derneklerin) etik değerleri ortaya koyması ve bu etik değerlerin denetiminin yine bu dernekler tarafından yapılması halinde suiistimaller en aza inecektir.” Diye yazmışım. Aradan geçen 4 yıla yakın bu süre içinde ne kadar haklı olduğumu görmemden dolayı hiç de mutlu değilim.

İşte sistemdeki aksaklıkların ortadan kaldırılması ve suistimallarin önlenerek ortak bir noktada buluşulması amacıyla Sağlık Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu ve sektördeki diğer temsilcilerin yanı sıra, Türkiye’deki Özel Hastane yöneticileri bir araya geldi. OHSAD’ın ev sahipliğinde gerçekleşen toplantılarda sorunlara ortak bir çözüm aranıyor.

Sosyal güvenlik reformu olarak adlandırılan 5510 sayılı Kanunla birlikte çok önemli düzenlemeler yapıldı ve sağlık açılımda yeni bir döneme girildi. Sistemde bazı sancılar olmakla birlikte SGK Başkan Vekili Fatih Acar’ın ifade ettiği gibi, 1 yıl içinde bu sorunların konuşulmayacağı, ortak bir paydada buluşulacağını ümit ediyoruz.

Özellikle SGK’nın elektronik alt yapısında yeniliklerle birlikte Medula 3 sistemini 1 Nisan 2009 itibariyle devreye sokmasıyla birlikte elektronik kayıt sistemi ile verilerin elektronik ortamda takibi yapılmaktadır. Sağlık Uygulama Tebliğindeki kuralların bir çoğu elektronik ortamda takip edilip hatalar düzeltilecek.

Sağlıkta SGK tarafından aylık ortalama 2,3 Milyar TL ödeme yapılmaktadır. 2002 yılında 7,6 Milyar TL olan sağlık harcamaları sürekli bir artışla birlikte 2008 yılında yaklaşık 23,6 Milyar TL’ye yükselmiştir. Ülke içindeki tüm sağlık harcamalarının 2008 yılındaki tutarının 51 Milyar USD olduğu tahmin edilmektedir.

Özellikle gereksiz ilaç kullanımı sağlık sistemini ciddi şekilde tehdit etmektedir. İlaç tüketimindeki reel artışa bakıldığında 2002 yılına göre yüzde 153,9 oranında bir artış gerçekleşmiştir. İlacın sağlık harcamaları içindeki payı yaklaşık üçte birdir.

2009 yılı Mart ayı içinde ilaç harcamalarına 1.12 Milyar TL ödenmiş ve 23 milyon reçete düzenlenmiştir. Mutlaka ilaçta sahte ilaç ve küpür yazımının önüne geçilmelidir. Bu amaçla kare barkod sistemine geçilerek. sahte ilacın önü kesilmelidir.

SGK tarafından yapılan denetimlerde yılda 93 MR çekilen, yılda 163 göz ameliyatı olan bir hastanın tespit edilmiş olması son derece düşündürücüdür. Ancak, sınırlı sayıdaki kişinin hatası tüm sektöre mal edilmemelidir. Çürük elmalar ayıklanırken sisteme uygun davranan dürüst sağlık kuruluşlarının zarar görmesi önlenmelidir.

Danıştay’ın iptal ettiği 10 TL katılım payı alınması uygulamasından kaynaklanan sorunlar bulunmaktadır. Hastaneler A-B-C-D kategorilerine ayrılarak farklı kalitede hizmet veren hastanelerin ayrıştırılması sağlanmalıdır. Hizmetin ve hastane kalitesinin, yapılan yatırımların aynı olmadığı düşünüldüğünde bunun elzem bir konu olduğu görülmektedir. Özel sağlık kuruluşlarının bir diğer yakındığı konu olan tüm sağlık kurumları için aynı sözleşme bedeline göre en fazla yüzde 30 ilave ücret alınması sorunu çözülmelidir.

Sağlıktaki bu düzenlemelerden kaynaklanan sorunlar, paydaş tüm tarafların katılımı ve mutabakatı ile çözülmelidir. Sistemi ıslah ederek iyileştirmek varken, özel sağlık kurumlarını zor durumda bırakmak kimseye bir şey kazandırmaz. Sistem çöktüğünde, bundan hepimiz büyük zarar görürüz. Sistemi suistimal edenler en ağır şekilde cezalandırılmalı, ancak dürüst kuruluşların da ağır bedel ödemeleri önlenmelidir. Burada da özellikle OHSAD’a (Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği) büyük yükümlülükler düşüyor.

Sağlıkta ortak çözüm

Labels:

Dava açarsanız boşa yere zaman ve para kaybedersiniz

Soru: 18 Ocak 1991 tarihinden itibaren 1580 gün maliyede vergi mükellefiyet kaydım var. Ancak Bağ-Kurda kaydım yok. Bağ-Kur kayıt yapmıyor. Mahkemeye dava açsam bu günleri kazanabilir miyim?

Cevap: Boşa dava açar, boşa masrafa girersiniz. Vergi mükellefiyeti devam etmesine rağmen, Bağ-Kura süresi içinde kayıt ve tescilini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülükleri 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren başlatılıyor. Bağ-Kura en erken 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren tescil yaptırılabilir(vergi mükellefi olmak kaydıyla) Bağ-Kura 18 Ocak 1991 den itibaren kayıt yaptırmanız mümkün değil.

Dava açarsanız boşa yere zaman ve para kaybedersiniz

Labels:

Eski yasaya tabisiniz

Soru: Doğum tarihim 1 Ocak 1957, sigortalı işe giriş tarihim 1 Ocak 1976 dır. SSK toplam 2860 gün prim ödemem var. Bağ-Kura da 941 gün prim ödedim. 2003 yılından beri SSK lı olarak çalışıyorum. 8 Eylül 1999 dan önceki kanundan yararlanabilir muyum? En erken ne zaman emekli olabilirim?

Cevap: 8 Eylül 1999 tarihi itibariyle 23 yıldan fazla süredir sigortalı olduğunuzdan eski kanun şartlarıyla emekli olacaksınız. Eski yasaya göre; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabi olarak, bundan sonra prim ödemeseniz de 55 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2012 de kısmi yaşlılık aylığı ile emekli olabilirsiniz.

Eski yasaya tabisiniz

Labels:

SSK ödediğiniz primler yanmaz

Soru: Biz iki kardeşiz. 2004 yılında limitet şirket kurduk. İkimizde SSK’lı olarak prim ödüyoruz. Ama ikimizin de ilk kurucu olarak Bağ-Kurlu olması gerekiyormuş. Ben SSK’ya ara vermeden geçiş yaptım ama kardeşim ara vermişti ve SSK’lı olarak şirkete prim ödüyoruz. Acaba benim ve kardeşimin ödediği primlerin yanma olasılığı var mı?

Cevap: Şirket kurduğunuz da sigortalı olduğunuz ve ara vermeden sigortanız devam ettiğinden, Bağ-Kurlu olmanıza gerek yok. SSK ya ödediğiniz primlerin yanması söz konusu olmaz. Kardeşiniz gibi süresinde Bağ-Kura kayıt ve tescilini yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlülüğü 1 Ekim 2008 den itibaren başlatılıyor. Kardeşiniz 1 Ekim 2008den önce sigortalı ve bu tarihten itibaren sigortası kesintisiz devam ediyorsa kardeşinizin de Bağ-Kurlu olmasına gerek yok. Ancak; 1 Ekim 2008 tarihi itibariyle sigortalı değilse bu tarihten itibaren, bu tarihte sigortalı ve bu tarihten sonra sigortası kesintiye uğramışsa, kesintiye uğradığı tarihten itibaren Bağ-Kurlu(yeni adıyla 4/b sigortalısı) olmak zorunda.

SSK ödediğiniz primler yanmaz

Labels:

Ölüm geliri bağlanamıyordu, artık bağlanabilecek

Çırak ve stajyerken iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslek kazanma gücü kaybına uğramış ve bu nedenden dolayı işgöremezlik geliri bağlanmış bulunan sigortalıların da ölümleri halinde yukarıda belirtilen koşullarla hak sahiplerine (Eş ve çocuklarına yahut ana babalarına) ölüm geliri bağlanabilecek.

Bu kapsamdakilere bağlanacak işgöremezlik ödenekleri hesabında, işgöremezlik gelirine esas olacak günlük kazançların tespitinde sigorta primine esas tutulan ücretin dikkate alınması gerekiyor.

Ölüm geliri bağlanamıyordu, artık bağlanabilecek

Labels:

Yeni dönemde sürekli işgöremezlik ödeneği bağlanması hususu yeniden düzenlenmiş bulunuyor.

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü % 50 veya daha fazla oranda kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın birinci fıkraya göre belirlenen tutar, hak sahiplerine gelir olarak bağlanması gerekiyor.

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü % 50 oranının altında (yüzde 10’dan çok) kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olmaması halinde sigortalının almakta olduğu sürekli iş göremezlik gelirinin hak sahiplerine gelir olarak bağlanması gerekiyor.

Yeni dönemde sürekli işgöremezlik ödeneği bağlanması hususu yeniden düzenlenmiş bulunuyor

Labels:

Çırak ve Stajyerlerin Sürekli İşgöremezlik Geliri Yönünden Yeni Hakları

Dün çırak ve stajyerlerin yeni dönemdeki sigortalılık uygulamasından söz etmiştik. Bugün de 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni bir haklarından söz edeceğiz.

Çıraklık ve stajyerlik sigortalılığında yalnızca kısa vadeli sigorta kolları, yani iş kazası meslek hastalığı ve hastalık sigortaları kolundan prim ödenmesine karşılık sürekli işgöremezlik ödeneği hakkı bakımından bu sigortalılar önemli bir haktan yoksun bulunuyorlardı.

O da çıraklık ve stajyerlik dönemlerinde iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma güçlerinde meydana gelen kayıp nedeniyle sürekli işgöremezlik geliri bağlananların kayıp oranları yüzde 50’den fazla olsa bile ölümleri halinde bu gelirleri hak sahibi ailelerine bağlanmıyordu.

Oysa aynı dönemde diğer sigortalılardan iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle meslekte kazanma gücü kaybına uğradığı için gelir bağlananlardan en az yüzde 50 oranında kayba sahip olanların bu gelirleri ölümlerinde hak sahiplerine bağlanabiliyordu.

Çırak ve Stajyerlerin Sürekli İşgöremezlik Geliri Yönünden Yeni Hakları

Labels:

10 yılı doldurup kıdem tazminatı alabilir miyim?

Soru: “bir işçi bir işyerinde 10 yılın üzerinde çalışmış ise işverenle mutabık kalarak kıdem tazminatını alır ve kıdemini sıfırlayabilir” diye bir şey duydum. Bunun doğruluk derecesi nedir acaba?

Cevap: Değerli okurum, bahsettiğiniz konu 3600 günle SSK’dan emeklilik konusu olmalı ama yanlış anlamışsınız. Eğer bir işçi yaştan emeklilik konusunda, 3600 günü ve 15 yıllık sigortalılık süresini doldurmuşsa, SGK’dan alacağı bir yazı ile işverenden kıdem tazminatını alır ve işten ayrılarak emeklilik için yaşı bekleyebilir. Bunun dışında da işçi ile işveren her zaman anlaşıp, girdi-çıktı yaparak kıdemi sıfırlayabilir.

10 yılı doldurup kıdem tazminatı alabilir miyim?

Labels:

İşsizliğe kalıcı çözüm: Enayilik Teorisi!

Köşemizin içeriği gereği, zaman zaman işsizlik-istihdam sorununa dair yazılar kaleme alıyoruz. Kimisinde sorunu, kimisinde de çözüm önerilerini resmediyoruz. Fakat kamuoyunda işsizlikle ilgili değerlendirmelere ve beklentilere şöyle bir göz attığımızda, asıl eksikliğin sorunu teşhis etmede olduğunu görüyoruz. Sorun yanlış teşhis edilince beklentiler yükseliyor, karşılanmayınca da günah keçisi aranıyor.

Ülkemizde şuan yaşanmakta olan %15′ler seviyesindeki işsizliğin yaklaşık %5-6’sı konjonktüreldir. Küresel krizin reel sektöre verdiği zarar giderildiği taktirde, işsizlik yine %9-10 seviyelerine inecektir. Ki buna dair önerilerimizi daha önce yazmıştık. Fakat şunu kabul etmeliyiz ki Türkiye, dışa açık ve dünya ile entegre ekonomisi gereği, ağzıyla kuş da tutsa işsizlik oranını %7-8′lerin altına indiremeyecektir. Peki hiç mi indiremez? Elbette indirebilir fakat bunun için işçi istihdam etmeyi yani emek yoğun üretimi “enayilik” olmaktan çıkarması gerekir. Şöyle ki;

1. Teknolojideki ve özellikle üretim teknolojisindeki gelişme, tamamen iş gücünün aleyhine olarak ilerliyor. Geliştirilen her patent, yüzlerce işçinin boşa çıkması anlamına geliyor. Hal böyle iken sermayedar, bir yazılım paketiyle otomasyona geçmek varken, onlarca işçi çalıştırmayı enayilik addediyor.

2. Başta Çin olmak üzere, az gelişmiş ülkelerdeki ucuz ve denetimsiz iş gücü cennetleri, üretim sermayesini kendine çekiyor. Buralarda sağlanan maliyet avantajı dikkate alındığında, gelişmiş ülkede üretim yapmak enayilik anlamına geliyor.

3. Finans sermayesinin, üretim sermayesine nazaran dünyayı çok daha hızlı dolaşması ve spekülatif kazançların iştah kabartan boyutlara ulaşması, üretim sermayesinin alternatif maliyetini her geçen gün artırıyor. Sermayedar için, parmağını oynatmadan kârına kâr katmak varken, risk alıp üretime girmek enayilik anlamına geliyor.

4. Mustafa Özel Hoca’mın da çok isabetli tespit ettiği üzere kârlılık, bir yandan üretim sermayesinden finans sermayesine kayarken, bir yandan da küçük sermayeden büyük sermayeye kayıyor. Böyle olunca küçük ve orta ölçekli üretim, finans sermayesi ile büyük üretim sermayesinin oyuncağı olmaktan kurtulamıyor. Bu durum, küçük ve orta ölçekli üretimi başlı başına enayilik safına sokuyor.
Biz, istihdam yaratmayı elbette enayilik olarak değerlendirmiyoruz ve onun için ilk ifadeyi tırnak içinde verdik. Ancak mevcut tablo maalesef üretim sermayesini böyle bir algıya sürüklemekte.

İşsizliğin kalıcı çözümü, yukarıdaki her bir maddenin kendi içinde ele alınması ve enayilik algısının giderilmesi veya en azından zayıflatılmasıyla mümkün olacak. Fakat burada bir şey dikkatinizi çekti mi bilmiyorum. Bu dört maddeden sadece birincisi tam olarak siyasi iradenin kontrolünde. Diğer hiçbir maddenin çözümü, başlı başına bir bakanın veya bir hükümetin inisiyatifinde değil. Öyleyse şimdi çözümü, çözüm imkanını ve mercilerini yeniden düşünmek gerekiyor.

İşsizliğe kalıcı çözüm: Enayilik Teorisi!

Labels:

Sigortalı çalışırken borçlanmak avantajınıza

Soru: 1 Ocak 1963 Doğumluyum. Almanya’da 1980 başlayıp 23 sene Sigortalılığım var. 6 Aydan beri Türkiye’de ikamet etmekteyim. Borçlanıp emekli olmak istiyorum.
1) Ne zaman emekli olabilirim?
2) Günlük ne kadar ödemem gerekiyor?
3) Eğer günlük ödemem için bir kaç şık varsa, ne kadar ödeyince ne kadar Emekli maaşı alabilirim? Eğer bu sorularıma bir cevap bulabilirseniz çok sevinirim çünkü hiç kimseden bir kesin cevap alamadım şimdiye kadar.

Cevap:1) Sigortalı bir işte çalışırken, SSK ya borçlanırsanız, daha uygun şartlarda emekli olabilirisiniz. SSK ya 22 yıl borçlanma yaparak borçlanma bedelini Kasım 2009 ayına kadar ödemeniz halinde, emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabi olur ve 49 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2012 tarihinde emekli olabilirsiniz.

2) Bir günlük borçlanma bedeli olarak: prime esas kanancın alt sınırı olan 22.20 TL ile üst sınırı olan 144.30 TL arasında tespit edeceğiniz kazanç tutarının yüzde 32 sini ödeyeceksiniz. Örneğin; bir günlük borçlanma bedeli olarak alt sınırı seçerseniz 7.10 TL, üst sınırı seçerseniz 46.20 TL ödersiniz.

3) Ne kadar yüksek kazanç üstünden borçlanma yaparsanız, emekli aylığınızda o kadar yüksek olur. Asgari kazanç üstünden borçlanma yaparsanız, bugünkü verilere göre yaklaşık 600 TL civarında aylık bağlanır.

Sigortalı çalışırken borçlanmak avantajınıza

Labels:

Özürlü hakkından tarım Bağ-Kurlusu da yararlanıyor

Soru: Doğuştan özürlüyüm. Askerlik yapmadım. SSK girişim 3 Şubat 1992. Bir yıl ödeme yaptım. 2001 yılında yüzde 40 oranında rapor aldım. 10 Temmuz 2002 tarihinde Çiftçi Bağ-Kur’lu oldum. Ne zaman emekli olabilirim?

Cevap: Yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren Bağ-Kurlu ve Tarım Bağ-Kurlu özürlülere de SSK ve Emekli Sandığında olduğu gibi erken emeklilik hakkı verildi. Yüzde 40 ile yüzde 49 arasında özürlü olanlar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün prim ödemeleri şartlarıyla emekli olabiliyor. 1890 gün daha prim ödeyerek, 2790 gün olan prim ödemenizi 4680 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.

Özürlü hakkından tarım Bağ-Kurlusu da yararlanıyor

Labels:

creti ödenmeyen işçi kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabilir mi?

Soru: İki aydır ücret ödenmeyen işçi sözleşmesini fesih ederek işten ayrılması halinde kıdem tazminatını ve ihbar tazminatını alabilir mi?

Cevap: İş Kanununda ücretin gününde ödenmesi yönünde çeşitli hükümler yer almaktadır. Ücretin gününde ödenmesi yönünde işçi korunmakta ve ücretin geç ödenmemesi veya ödenmemesi işçiye çeşitli haklar sağlamaktadır. 4857 sayılı İş Kanununun 34 ncü maddesine göre, ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerin getirmekten kaçınabilir. Geç ödenen ücret banka mevduatına uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanarak faiziyle birlikte ödenmesi gerekir. Ayrıca ücretin süresi içinde ödenmemesi işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesih hakkı verir.(4857 Kanun Md. 24/ll-f) İki aydır ücreti ödenmeyen işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesih ederek, kıdem tazminatı alıp işinden ayrılabilir. Ancak, ihbar tazminatı alamaz.

Ücreti ödenmeyen işçi kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabilir mi?

Labels:

Kıdem Tazminatı Taksitle Ödenir mi?

1969 doğumluyum ve 1987 yılından beri 5 bin 600 günlük çalışma süresi olan sigortalıyım. 1995’den beri de aynı şirkette çalışmaktayım. Yazılarınızda kıdem tazminatını şirketten dilekçe vasıtasıyla talepte bulunabileceğimizi belirtmiştiniz. Ben de şirket yetkililerinden bunu talep ettim. Şirket yetkilileri ise durumlarının sıkışık olduğunu ve bu parayı veremeyeceklerini söylediler. Seneye gelmemi ancak bu paranın seneye de taksitlere bölünüp verileceğini ifade ettiler. Daha önce işten çıkarılanlara da aynı şekilde ödeme yapılmış. Size sorum şirketlerin bana ait olan tazminatlarımı taksitlendirmeye hakları var mı ve bununla karşılaştığım taktirde ne yapabilirim?

Sayın Okurum,
Kıdem tazminatınız ilke olarak peşin ödenmesi gereken bir tazminattır. Keza süre olarak çalıştırma biçiminde kullandırılması tercih edilmemişse ihbar tazminatı da peşin ödenmesi gereken bir tazminat türüdür. Anca uygulamada böylesi kriz dönemlerinin de tetiklemesiyle kimi işverenlerce bazen gerçekten zor durumda olunduğundan bazen de fırsatçılık yapılarak kıdem tazminatının taksitler biçiminde ödenmek istendiğine da tanık olunmaktadır.

Böylesi durumlarda da işçi rasyonel davranmalı, işverenin gerçekten ödeme güçlüğü içinde bulunup bulunmadığına göre yasal haklarını aramak inisiyatif kullanmalıdır. Biz yasal yollarını anlatalım, karar sizin olsun.

Hak edildiği anda ve bir defada ödenmesi gereken kıdem tazminatının alacaklısının oluru ile yani işçi ve işverenin uzlaşmaları durumunda başka bir zamanda veya birkaç taksitle de ödenmesi mümkün bulunuyor. Bunun dışında anlaşma olmaksızın kıdem tazminatının taksitlendirilerek ödenmesi durumunda, gecikme faizlerinin ödeme tarihleri dikkate alınarak hesaplanması gerekiyor. Yine Yargıtay işçinin taksitler halinde ödenen kıdem tazminatı için geçmiş günler faizi isteyebileceği hakkını teslim ediyor. Ancak, bu istemde bulunabilmek için ödemelerin ihtirazi kayıt konularak alınmış olması gerekiyor. Yargıtay bir kararında, kıdem tazminatının taksitle ödenmesi halinde ihtirazi kayıtla alınan kısımlar için hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren faiz istenebileceğini hükme bağlamış bulunuyor. Taksitli kıdem tazminatının ödenmesi halinde gecikme faizinin talep edilebilmesi için son taksitten önce ihtirazi kaydın yapılması gerekiyor. İhtirazi kaydın ihbar tazminatı hesap cetvellerine değil, kıdem, ihbar tazminatının beş taksitle ödeneceğini gösteren yazıya ve bordrolara konması gerekiyor.

Kıdem tazminatı taksitlerinin ödeme tarihlerine kadar geçmiş günler faizinin, fesih tarihindeki bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı tespit edilerek belirlenmesi gerekiyor. Ödenmeyen günler için faiz miktarının yıllık faiz oranının 365′e bölünmesi suretiyle bulunması gerekiyor. Faizin fesih tarihinden itibaren uygulanması gerekiyor Yargıtay E. 2008/13070 ; K. 2008/13654).

Kıdem Tazminatı Taksitle Ödenir mi?

Labels:

Sosyal güvenlik destek primi vermeliydiniz

Emekli Sandığı emeklisiyim. 1997′de bakkal dükkânı açtım. 2006′da dükkânını kapattım ve muhasebecim bana, ‘SSK ile Bağ-Kur’a borcun yoktur’ diye bir kâğıt verdi. Ancak daha sonra emekli aylığımdan 800 TL kesildi. Bu kesintiyi araştırırken bu kez 7 bin TL’lik borç çıkarıldı. Bunun nereden kesildiğini bir türlü öğrenemedim. İsmi mahfuz

1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu’nun ‘SGDP’ başlıklı ek 20. maddesine göre; “Diğer sosyal güvenlik kanunlarına göre yaşlılık ve malullük aylığı bağlananlardan, 24. maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen kapsamda çalışmaya başlayanlar, çalışmaya başladıkları ayı takip eden ay başından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil, bu kanunun 50. maddesine göre belirlenen 12. gelir basamağının yüzde 10′u oranında sosyal güvenlik destek primi öder. Sosyal güvenlik destek primi ödemesi gerekenlerden bu kanunun yayım tarihinden önce aylık bağlananlar kanunun yayımını, daha sonra tekrar gerçek veya basit usulde Gelir Vergisi mükellefi olanlar ise mükellefiyetin başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde kuruma yazılı bildirimde bulunmak zorundadır…”.

Buna göre de, 2003 ile 2006 arasında Bağ-Kur’a her ay 12. basamağın yüzde 10′u kadar sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödemeliydiniz. Kesintinin ve çıkan borcun sebebi bu SGDP’dir.

Sosyal güvenlik destek primi vermeliydiniz

Labels:

Emeklilik yaşından düşülecek

Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu olan analara verilen ilave prim ödeme gün sayısının yanında, bu kadınların emeklilik yaşından da indirim hakları bulunuyor. Yani, 1 Ekim 2008 gününden sonraki çalışma sürelerinin dörtte biri kadar prim günü artacak ve artan prim günü kadar da emeklilik yaşından indirim yapılacak. Diğer bir ifadeyle, kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunanların, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri emeklilik yaşından düşülecek.

Emeklilik yaşından düşülecek

Labels:

Evinde engelli çocuğu olan anne erken emeklilik hakkı kazandı

Evimde baktığım engelli çocuğum var. Benim gibi olan annelere erken emeklilik diye bir şey duydum. Bu konuda bilgi verir misiniz?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası (SS ve GSS) Kanunu ile malul çocuğu olan annelere çalışmaları halinde erken emeklilik ile ilgili düzenlemeler getirilmiştir. Buna göre; sürekli bakıma muhtaç derecede malul (engelli) çocuğu bulunan kadın sigortalıların, kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 1.10.2008 gününden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenecektir. Ancak, bu ilavenin yapılabilmesi için çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda olduğunu sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri gerekmektedir. Tekrar söylüyorum; kadın sigortalılara bu hak kanunun yürürlük tarihinden (1 Ekim 2008 tarihinden) sonraki süreler için verilecektir.

Malul çocuğun ölümü veya bakıma muhtaçlığının kalkması halinde, kanunun yürürlük tarihinden ölüm tarihine veya bakıma muhtaçlığın kalktığına karar verilen sağlık kurulu rapor tarihine kadar geçen hizmetlerin dörtte biri prim ödeme gün sayısına eklenecektir.

Evinde engelli çocuğu olan anne erken emeklilik hakkı kazandı

Labels:

Kârlı İşyerinden Kriz Nedeniyle İşçi Çıkartılamaz

Geçtiğimiz günlerde Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kâr ettiği tespit edilen bir şirketin, iş daralması ve ekonomik gerekçelerle personel çıkaramayacağına hükmederek güncel kriz sorununa ışık tutacak bir karara imza attı.

İşçinin başvurusuna karşın önce yerel mahkeme, ‘zincir imalatı yapan işverenin siparişlerinde azalma yaşandığı ve bundan dolayı işten çıkarmanın haklı sebebe dayandığına’ karar vermiş olsa da dosyaya bakan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, davaya ilişkin kararında, işverenin, işçi çıkarmaya gerekçe gösterilen ‘istihdamı engelleyen zorlayıcı nedeni’ kanıtlaması gerektiğini, 2006 yılına göre 2007′de satışlarda yüzde 12, maliyetlerde yüzde 16 azalma olmasına rağmen şirketin yüzde 17 kâr artışı gösterdiği, kâr ettiği, fesih dışında diğer bir önlem alınmadığı, feshin son çare olması ilkesine uyulmadığı’ tespitinde bulunarak feshi iptal etti.

Feshin geçerli nedene dayanması

İş sözleşmesinin feshinin doğru ve sağlıklı olması için en başta feshin geçerli bir sebebe dayanması gerekiyor. Feshin geçerli sebebe dayandırılması ilkesi;

“İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler: İşyerinden kaynaklanan geçerli sebepler işyerinin dışından veya içinden kaynaklanan sebepler olarak iki yönde değerlendirilebiliyor.

a) İşyeri dışından kaynaklanan nedenler: Sürüm ve satış olanaklarının azalması; talep ve sipariş azalması; enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi sebeplerle işyerinde işin sürdürülmesinin olanaksız hale gelmesi,

b) İşyeri içi sebepler ise: Yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerlerinin bazı bölümlerinin kapatılması, bazı iş türlerinin kaldırılması,

Fesih uygulamasına giderken işverenden, fazla çalışmaları kaldırması, işçinin rızası ile çalışma süresinin kısaltılması ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerinin getirilmesi, işi zamana yayarak, işçileri başka işlerde çalıştırma yollarını arayarak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşması ve feshe en son çare olarak bakması bekleniyor.

Bu nedenle geçerli sebep kavramına uygun yorum yaparken sürekli olarak fesihten kaçınma olanağının olup olmadığının araştırılması gerekiyor ve buna Son Çare (Ultima Ratio) ilkesi deniyor.

Karar ne anlama geliyor?

Söz konusu karar işletmede satışlar, ciro ve buna bağlı olarak üretim düşse bile şayet kârlılık düşmemiş, aksine artmışsa artan bu karın işçiyi koruyucu şemsiye olarak kullanılabileceği biçiminde sosyal güvence ve yaşamı gözeten bir karar anlamına gelmekte, krizdeki çalışma yaşamımızda istihdama ışık tutucu bir yön taşımaktadır.

İşverenlere de ciroda ve üretimde düşüş olsa bile en azından kârlılık varsa işçi çıkaramayacağı anlamına geliyor.

Kârlı İşyerinden Kriz Nedeniyle İşçi Çıkartılamaz

Labels:

Kayınvalideniz 8 yılda Bağ-Kur’dan 3,5 yılda SSK’dan emekli olur

Kayınvalidem 01.01.1958 doğumlu olup, 29.08.1989 tarihinde ilk kez Bağ-Kur’dan zorunlu sigortalı olmuş ve 7 yıl 1 ay prim ödemiş. Başka bir hizmeti yoktur.
İsteğe bağlı sigortalı olduğu taktirde veya 4/a’lı olarak çalışmaya başladığında kaç gün prim ödeyerek ve de kaç yıl sonra emekli olabilir?

Kayınvalideniz isteğe bağlı sigortalı olduğu taktirde, mevcut 7 yıl 1 aylık (2550 günlük) prim ödeme süresini, 7 yıl 11 ay (2850 gün) daha prim ödeyerek 15 tam yıla (5400 güne) tamamladığında, Bağ-Kur’dan (devredilen) kısmi yaşlılık aylığına (yaştan emekli olmaya) hak kazanır.
4/a (SSK) kapsamında çalışmaya başlaması halinde ise 4/a kapsamında 1260 gün (3,5 yıl) prim ödediğinde SSK’dan (devredilen) kısmi yaşlılık aylığına (yaştan emekli olmaya) hak kazanır.

Kayınvalideniz 8 yılda Bağ-Kur’dan 3,5 yılda SSK’dan emekli olur

Labels:

Banka dekontlarını kuruma ibraz ettiğiniz de günleriniz ortaya çıkar

Soru: 5 Nisan 1967 doğumluyum. SSK giriş tarihim 7 Temmuz 1983. İsteğe bağlı yatırdığım 420 gün dahil 5210 günüm var. Ancak internetten baktığımda isteğe bağlı prim ödemelerim 180 gün olarak görünüyor. Elimde banka dekontları var. İsteğe bağlı kalan 240 günü nasıl ibraz edebilirim? Ne zaman emekli olabilirim?

Cevap: Banka dekontların bir örneğini dilekçe ekinde Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ibraz ettiğinizde, görünmeyen isteğe bağlı prim ödemelerinize ilişkin günleriniz dosyanıza işlenir. Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5150 gün prim ödeme ve 47 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de, 47 yaşınızı dolduracağınız 5 Nisan 2014 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Banka dekontlarını kuruma ibraz ettiğiniz de günleriniz ortaya çıkar

Labels:

Sanal dünyada hizmet veriyor

Bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, özel sektörü olduğu kadar kamu kurumlarını da etkisi altına almış durumda. Kamu kurumları, ìbugün git, yarın gelî anlayışından, bilişim fuarlarına katılan ve e-devlet uygulamalarında yarışan bir aşamaya gelmeye başladı. Bu kapsamda İş-Kur da son yıllarda internet üzerinden vermeye başladığı hizmetlerle, hizmet kitlesine önemli kolaylıklar sağladı. Bu hizmetlerden bazıları;

Kurumun sitesine işveren veya iş arayan olarak üye olup, işgücü arztalep durumunu on-line izleyebiliyorsunuz.

İşsizlik sigortası ödemelerine ve kurumca yapılan diğer ödemelere internet sitesinden başvurabiliyor, aşamaları da yine on-line olarak izleyebiliyorsunuz.

İşverenler de aylık işgücü çizelgelerini yine internet ortamında kuruma gönderebiliyor.

Sanal dünyada hizmet veriyor

Labels: